Skąd pochodzą nachosy i jak się zmieniały na przestrzeni lat?

Nachosy to bardzo popularna przekąska, która sprawdza się podczas różnych spotkań towarzyskich. Ich historia sięga lat pięćdziesiątych XX wieku, kiedy to po raz pierwszy przygotowano je w meksykańskim mieście Piedras Negras. Z czasem większe uznanie zdobyły w południowych stanach USA, gdzie stały się jednym z symboli kuchni tex-mex, łączącej tradycje meksykańskie i amerykańskie. Czym dokładnie są nachosy? Kto je wymyślił i z jakich składników się je robi?

Co to są nachosy?

Nachosy to chrupiące trójkąty wykonane zazwyczaj z tortilli kukurydzianej, które po raz pierwszy pojawiły się w Meksyku w połowie XX wieku. Dziś funkcjonują w świadomości konsumentów nie tylko jako prosta przekąska, ale także jako element szerokiej kultury jedzenia w stylu Tex-Mex. Niekiedy postrzegane są jako fast food, innym razem jako tradycyjny element kuchni latynoskiej.

Wraz z upływem czasu granica między nachosami jako przystawką a pełnowartościowym posiłkiem zaczęła się zacierać. Obecnie podawane są zarówno w najprostszej formie z roztopionym serem, jak i w wersjach bogato udekorowanych mięsem, warzywami, sosami i przyprawami. Szeroka gama wariantów tej przekąski sprawia, że nachosy trudno zamknąć w jednej definicji. Ich istotą pozostaje jednak połączenie chrupkości cienkiej tortilli z intensywnym smakiem dodatków.

To właśnie ta prostota i uniwersalność uczyniły je przekąską znaną i lubianą na całym świecie. Mogą być serwowane w kinie, barze sportowym, na przyjęciu w ogrodzie, ale także w wykwintnej restauracji, gdzie są bazą do kulinarnych eksperymentów.

Kto wymyślił pierwsze nachosy?

Za twórcę pierwszych nachosów uznaje się Ignacio „Nacho” Anayę, który w 1943 roku w niewielkim miasteczku Piedras Negras w Meksyku po raz pierwszy podał tę przekąskę grupie głodnych klientek. Historia głosi, że kobiety przybyły z pobliskiej bazy wojskowej w Stanach Zjednoczonych i oczekiwały szybkiego, prostego posiłku. Anaya, nie mając dużego wyboru składników, wykorzystał to, co akurat znajdowało się w kuchni – tortille, ser i papryczki jalapeño.

W taki sposób powstała przekąska, która od razu zdobyła popularność wśród lokalnej społeczności, a wkrótce także w regionie przygranicznym. Ignacio Anaya nie był znanym szefem kuchni ani restauratorem na międzynarodową skalę. Był jednak człowiekiem, który potrafił z prostych składników stworzyć coś, co z czasem stało się globalnym symbolem kuchni meksykańskiej. Nazwa „nachos” wzięła się od jego przezwiska, co dodatkowo nadaje całej historii osobisty wymiar. Wiele kultowych dań z całego świata powstawało przez przypadek lub z potrzeby chwili, więc nachosy są tego doskonałym, bo idealnie się w to wpisują.

Skąd pochodzą nachosy?

Korzenie nachosów sięgają Meksyku, a dokładniej wspomnianego miasta Piedras Negras, leżącego tuż przy granicy ze Stanami Zjednoczonymi. To położenie geograficzne nie jest bez znaczenia, ponieważ przekąska od samego początku funkcjonowała na styku dwóch kultur kulinarnych – meksykańskiej i amerykańskiej.

W tradycji meksykańskiej tortille kukurydziane od dawna stanowiły podstawę jadłospisu tamtejszych mieszkańców. Wykorzystywano je na różne sposoby – jako placki do zawijania mięsa, jako podstawę tacos, a także w formie smażonych lub pieczonych kawałków jako proste przekąski. Nachosy były zatem naturalnym rozwinięciem lokalnych praktyk kulinarnych, ale to właśnie ich podanie z serem i papryczkami stworzyło nową jakość, która podbiła serca i kubki smakowe lokalnej społeczności.

Początkowo nachosy były więc tylko lokalnym przysmakiem, obecnym w restauracjach przygranicznych i w domach mieszkańców północnego Meksyku. Jednak ze względu na bliskość Stanów Zjednoczonych, gdzie smakowały amerykańskim żołnierzom i turystom, szybko przekroczyły granicę i zaczęły zdobywać popularność na południu USA.

Kto rozpropagował nachosy?

Od momentu swojego powstania nachosy zaczęto coraz częściej podawać w Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza w ich południowej części. W latach pięćdziesiątych XX wieku przepis na tę przekąskę pojawił się w pierwszych publikacjach kulinarnych. Dzięki temu zaczęły jeszcze bardziej zyskiwać na popularności. Wkrótce przekąska zdobyła jeszcze większe uznanie dzięki Carmen Rocha, kelnerce z restauracji El Cholo w Los Angeles, która wprowadziła ją do menu i w ten sposób przyczyniła się do jej ogromnej popularności na zachodnim wybrzeżu USA.

Wkrótce potencjał tej przekąski został dostrzeżony przez sycylijskiego imigranta Franka Liberto, który rozpoczął jej sprzedaż na stadionach sportowych. Pomysł okazał się ogromnym sukcesem – nachosy szybko zdobyły sympatię kibiców i stały się nieodłącznym elementem wydarzeń sportowych. Według niektórych źródeł już w pierwszym roku sprzedaż przyniosła zyski sięgające dziesiątek tysięcy dolarów. Niezależnie od tego, ile w tym prawdy, jedno pozostaje pewne – przekąska ta na stałe wpisała się w amerykańską kulturę kulinarną. Jej twórca, Ignacio Anaya, prowadził własną restaurację, jednak nie doczekał momentu, w którym jego pomysł osiągnął tak wielką popularność, gdyż zmarł w 1975 roku.

Z czasem restauratorzy zaczęli modyfikować oryginalny przepis, dodając do niego mięso mielone, fasolę, śmietanę, guacamole i inne składniki. Kolejnym krokiem było wprowadzenie nachosów do masowej dystrybucji.  Ogromny wpływ miały także wydarzenia sportowe transmitowane w telewizji. Obraz kibiców zajadających się nachosami podczas meczów baseballowych czy futbolowych utrwalił ich wizerunek w amerykańskiej popkulturze. Stamtąd droga do światowej kariery była już prosta. W kolejnych dekadach nachosy pojawiały się w Europie, Azji i Australii.

Z jakich głównych składników robi się meksykańską przekąskę?

Podstawą nachosów są tortille, tradycyjnie przygotowywane z mąki kukurydzianej, choć w wielu wariantach wykorzystuje się także mąkę pszenną. Tortille krojone są w trójkąty i poddawane smażeniu lub pieczeniu. Dzięki temu zyskują charakterystyczną chrupkość. Do tego dochodzi ser cheddar lub jego lokalne odpowiedniki, który roztapia się na gorących trójkątach, tworząc aromatyczną warstwę spajającą całość. Papryczki jalapeño, które były częścią oryginalnego przepisu Ignacio Anayi, nadal pozostają nieodłącznym elementem klasycznych nachosów. Ich ostry smak przełamuje tłustość sera i nadaje przekąsce charakterystycznej wyrazistości.

W wersjach współczesnych nachosy wzbogacane są o mięso mielone, kurczaka, wołowinę, fasolę, salsę pomidorową, guacamole, śmietanę czy kolendrę. W ten sposób prosta przekąska może stać się daniem głównym, dostosowanym do upodobań smakowych i tradycji kulinarnych danego kraju. W Japonii można spotkać nachosy z dodatkiem sosu teriyaki, a w Europie z elementami kuchni śródziemnomorskiej.

Jakie właściwości prozdrowotne ma mąka kukurydziana i pszenna, z których robi się nachosy?

Mimo że nachosy kojarzą się z przekąską kaloryczną i niezbyt zdrową, warto pamiętać, że ich podstawowy składnik, czyli mąka kukurydziana ma również wiele korzystnych właściwości. Używana tradycyjnie w Meksyku, jest naturalnie bezglutenowa, co sprawia, że stanowi dobry wybór dla osób cierpiących na celiakię lub nietolerancję glutenu. Zawiera błonnik wspierający trawienie, a także witaminy z grupy B, magnez i fosfor. Jej żółty kolor wynika z obecności karotenoidów, które pełnią funkcję przeciwutleniaczy.

Mąka pszenna, która jest często stosowana w wariantach amerykańskich, ma inne właściwości odżywcze. Jest źródłem białka, a także żelaza i cynku. Zawiera również gluten, dzięki czemu ciasto jest elastyczne i ma lepsze właściwości, jeśli chodzi o pieczenie. Warto podkreślić, że same tortille przygotowane z tych mąk nie są niezdrowe. To sposób ich obróbki i dodatki sprawiają, że nachosy mogą być przekąską wysokokaloryczną. W wersji pieczonej, z odpowiednią ilością sera i dodatkiem warzyw, mogą być elementem zbilansowanej diety.